Dat gemeenten en andere opdrachtgevers in de GWW-sector de toepassing van duurzaam hout serieus nemen staat buiten kijf. Uit FSC-onderzoek onder ruim 140 projecten blijkt dat deze eis vrijwel zonder uitzondering is opgenomen in de bestekken. Spannender wordt het bij de keuze van een gecertificeerde aannemer, dat wordt vaak nagelaten. Geen onwil, vooral kennisgebrek.
De helft FSC
Alleen een gecertificeerde aannemer kan aantoonbaar, conform bestek, hout uit verantwoord beheerde bossen leveren. Deze bedrijven worden er op gecontroleerd dat hout dat ze aanbieden ook is ingekocht bij een gecertificeerde houthandel. Is de aannemer niet gecertificeerd, dan vervalt de FSC-claim, wordt in feite niet voldaan aan het bestek. En nog belangrijker, de duurzame herkomst is niet gegarandeerd. Die garantie is wel nodig als je beseft dat slechts de helft van het tropisch hout dat in Nederland wordt toegepast FSC-gecertificeerd is. De kans dat je als gemeenten bijdraagt aan ontbossing is dus reëel. En omgekeerd kan de keuze voor FSC-gecertificeerd hout juist heel veel betekenen voor bosbescherming.
Goed voorbeeld
Bij de gemeente De Fryske Marren is het werken met gecertificeerde aannemers al jaren een belangrijk aandachtspunt. Projectleider Robert van der Galiën: “Wij hebben de voorwaarde expliciet opgenomen in ons standaardbestek. Tevens worden bij onderhandse werken vooral FSC-gecertificeerde aannemers geselecteerd. Voor openbare werken gaat dit niet op en is dit een kwaliteitscriterium voor de EMVI of meerfase-aanbesteding. Voor het opleverdossier vragen wij de specificaties van geleverde materialen. Deze moeten aantoonbaar voor het betreffende project geleverd zijn, met op de factuur het COC-nummer van de betreffende opdrachtnemer.”
Opvallend is dat er in dit deel van Friesland een ruim aanbod is van FSC-gecertificeerde aannemers. Waar opdrachtgevers dit eisen, worden aannemers geprikkeld en beloond om zich te certificeren.
Kip-ei-verhaal
Dat is ook de reden dat een brede aanpak, de inzet van meerdere gemeenten zo belangrijk is. Mark Kemna licht toe: “Na een ronde langs een tiental Friese gemeenten blijkt dat er, naast kennisgebrek, nog een andere reden is waarom de keuze niet valt op een gecertificeerde aannemer. In veel delen van Friesland is het aantal gecertificeerde aannemers dun gezaaid, de keuze is dus beperkt voor wie lokaal of regionaal wil aanbesteden. Wat natuurlijk komt omdat gemeenten en andere opdrachtgevers er niet consequent om vragen, een typisch kip-ei-verhaal. Maar ook de sleutel naar de oplossing: als die eis wel breed wordt neergelegd zullen aannemers het als een realistische investering zien en kan die impasse worden doorbroken.”
Leeuwarden
Een van de Friese gemeenten die echt werk gaat maken van het werken met gecertificeerde aannemers is Leeuwarden. Arjen Kammeraat, senior adviseur civiel techniek, licht toe: “Wij werken als gemeente Leeuwarden sinds 2008 nauw samen met FSC en schrijven dit ook voor, duurzaam beheerde bossen dragen aantoonbaar bij aan een beter ecosysteem en betere omstandigheden voor lokale gemeenschappen. Nu, bijna 20 jaar verder, is het belangrijk om ‘gaten’ in de keten te dichten en ervoor te zorgen dat de vraag naar hout direct wordt gekoppeld aan het aanbod vanuit duurzaam beheerd bos. Als gemeente gaan wij hier nog beter op toezien, en in gesprek met partijen in de keten om deze keten weer gesloten te krijgen.”
Effect monitoren
Mark Kemna voerde de afgelopen maanden gesprekken met een tiental Friese gemeenten. Zijn conclusie: “Het bewustzijn is er, en de wil om stappen te zetten ook. Die ambitie wordt overigens niet bij iedere gemeente op een zelfde manier ingevuld: het varieert van strikt eisen van certificering tot het verder aanscherpen van criteria.” Of het effect heeft gaat FSC Nederland monitoren. Kemna: “Komende jaar gaan we de gecertificeerde aannemers in Friesland vragen of ze merken dat opdrachtgevers hier consequenter mee omgaan, ook kijken we of het aantal gecertificeerde aannemers gaat toenemen. Het resultaat geven we terug aan de gemeenten, met hopelijk daarbij een groot compliment!”